Vierde regiolezing in Waddinxveen
Geschreven door Liesbeth
Literatuur en beeldende kunst als dragers van cultuur en verbinding met geloof
De vierde en laatste lezing van de cyclus vond plaats op 5 juni in Waddinxveen. Na een welkom door Albert Grooten zette Ruud van de Bosch de geschiedenis van het kerkgebouw uiteen. Daarna belichtte René Schreuder in een boeiende lezing de complexe relatie tussen geloof, kunst en cultuur door de eeuwen heen. Het betoog werd rijk geïllustreerd met gedichten en teksten op een handout en geprojecteerde beelden op een scherm.
Waar kunst vroeger een middel was om religieuze ervaringen uit te drukken, staat de combinatie van God, Bijbel en kunst vandaag de dag onder druk. Veel hedendaagse kunstenaars nemen afstand van traditionele godsbeelden, die sinds de jaren ’60 vaker onderwerp zijn van kritiek en satire dan van inspiratie. Een spraakmakend voorbeeld hiervan is schrijver Gerard Reve, die in zijn werk confronterende maar diepzinnige religieuze beelden schept, zoals de ontmoeting met God als ezel in Nader tot U.
De lezing nam het publiek mee door de kunstgeschiedenis: we begonnen bij de vroegchristelijke kunst in de catacomben van Rome. Via Byzantijnse iconen zoals Roebljovs Heilige Drie-eenheid toonde hij beelden van middeleeuwse muurschilderingen en renaissancekunst waarin God soms als paus of mythologische figuur werd afgebeeld.
Een belangrijk theologisch punt werd gemaakt: vanaf de 18e eeuw ontstond in sommige kringen de overtuiging dat God niet afbeeldbaar is als menselijk figuur, maar enkel herkenbaar in zijn handelen – bijvoorbeeld in de natuur. Hier komt Vincent van Gogh in beeld, wiens religieuze gevoeligheid tot uiting kwam in landschappen die hij als sporen van het goddelijke zag, zoals in De zaaier met ondergaande zon.
De lezing eindigde met de boodschap dat kunst en religie nog altijd nauw verbonden zijn in het zoeken naar zin, troost en waarheid – en dat moderne kunstenaars nieuwe manieren vinden om het onzegbare te verbeelden.
